Bij elke sneeuwval duikt het debat opnieuw op in België: moeten winterbanden verplicht worden? Opnieuw lanceert een parlementslid het idee, maar of zo’n maatregel echt nodig is, blijft voer voor discussie. Het thema verdeelt de meningen al jaren.
Begin januari kreeg België te maken met een eerste echte winterprik. Die legde tal van belangrijke verkeersaders tijdelijk lam, zij het voor een korte periode. Zoals bij elke sneeuwval laaide ook dit keer het debat over de uitrusting van auto’s weer op. Sommige bestuurders lijken nog altijd niet te beseffen dat rijden met zomerbanden op besneeuwde wegen geen optie is, ook al is het (voorlopig) niet verboden.
Het gevolg laat zich raden: voertuigen die hellingen niet op raken, vast komen te zitten en zo zorgen voor vertragingen, lange files en ongevallen. In die context pleit Waals parlementslid Jean-Paul Bastin (Les Engagés, tevens burgemeester van Malmedy) voor een algemene verplichting van winterbanden in België. Volgens hem zouden banden die geschikt zijn voor lage temperaturen en sneeuw het verkeer vlotter laten verlopen en het ongevalsrisico aanzienlijk verminderen. Een redenering die moeilijk te weerleggen valt.
Specifieke wetgeving
Het idee om winterbanden verplicht te maken is in Europa allerminst nieuw, al lopen de regels sterk uiteen per land. In het Groothertogdom Luxemburg geldt bijvoorbeeld geen vaste winterperiode, maar wel een weersafhankelijke verplichting. Zodra er sprake is van sneeuw, ijzel of vorst moeten alle voertuigen — ook buitenlandse — uitgerust zijn met winterbanden of all-season banden met de aanduiding M+S/3PMSF. Die banden moeten bovendien op alle vier de wielen gemonteerd zijn om legaal de weg op te mogen.
Ook in Duitsland geldt een weersafhankelijke verplichting: zodra de wegen glad zijn, moeten voertuigen uitgerust zijn met winter- of vierseizoenenbanden met het 3PMSF-keurmerk. Een vaste periode in de kalender is er niet; de regels volgen simpelweg de weersomstandigheden.
Oostenrijk kiest wél voor duidelijke kalenderdata. Daar zijn winterbanden verplicht van 1 november tot 15 april, met strikte voorwaarden: een minimale profieldiepte van 4 millimeter en, waar aangegeven, de verplichting om sneeuwkettingen te gebruiken.
In Frankrijk geldt een meer gerichte aanpak. De zogeheten ‘bergwet’ verplicht het gebruik van winterbanden of antislipmiddelen (zoals sneeuwsokken of -kettingen) in bepaalde berggebieden tussen 1 november en 31 maart. Buiten die zones is aangepaste winteruitrusting niet verplicht, maar wel sterk aanbevolen.
België kent voorlopig geen wettelijke verplichting om voertuigen met winterbanden uit te rusten, noch op federaal noch op regionaal niveau. Het gebruik van winter- of vierseizoenenbanden blijft er dus beperkt tot een aanbeveling, geen verplichting.
Standpunt van de minister van Mobiliteit
In het lopende debat werd ook uitgekeken naar een reactie van de federale overheid. Die kwam er via minister van Mobiliteit Jean-Luc Crucke (Les Engagés), die op RTBF genuanceerd reageerde op het voorstel. Hoewel hij het idee van strengere regels rond winterbanden het onderzoeken waard vindt, ziet hij geen reden om nu al nieuwe regelgeving in te voeren. Volgens de minister is eerst een grondige evaluatie nodig om de echte impact op veiligheid en mobiliteit in kaart te brengen. Met andere woorden: het dossier heeft voorlopig geen prioriteit.
Tegenstanders van een winterbandenplicht wijzen erop dat de Belgische winters doorgaans mild zijn en dat sneeuwval relatief zeldzaam blijft. Dat argument is niet onterecht: de laatste echt zware winterstorm dateert al van 2010, terwijl de klimaatopwarming vorst- en sneeuwperiodes in onze regio doorgaans korter en minder intens maakt.
Tegelijk schuilt daar een paradox. Een verstoring van de polaire vortex (zoals die momenteel wordt waargenomen) kan net leiden tot plotselinge en uitgesproken koudeprikken, zelfs in gebieden waar sneeuw eerder uitzonderlijk is. Toch blijft sneeuw voorlopig een incidenteel fenomeen, waardoor de noodzaak van nieuwe wetgeving niet vanzelfsprekend is. Toekomstige, mogelijk hevigere winterepisodes zouden dat beeld kunnen veranderen, maar zekerheid daarover is er niet. Tot die tijd blijft voorzichtigheid vooral een kwestie van gezond verstand: voorkomen is beter dan genezen.